تفاوت سفته با چک از منظر قانون

سفته طلب سندی است که به موجب آن امضاکننده تعهد می‌کند مبلغی در موعد معین یا عندالمطالبه در وجه حامل یا شخص معین و یا به حواله‌کرد آن شخص کارسازی نماید. درواقع سفته نیز همانند چک غالبا یا برای تضمین انجام تعهد استفاده می‌شود یا برای پرداخت دینی که زمان آن در آینده است. در ادامه با بیان تفاوت سفته با چک با ما همراه باشید.

نکات مهم در ارتباط با تفاوت سفته با چک

در خصوص تفاوت‌ های این دو سند تجاری یعنی تفاوت سفت با چک می باید به نکات زیر توجه کرد:

  1. حمایت‌های قانونی از دارنده‌ی چک بیشتر از سایر اسناد تجاری است. بنابراین اگر شما طلبکار هستید و قصد گرفتن یک سند تجاری را دارید دریافت چک پشتوانه‌ی قوی‌تری نسبت به سفته دارد.
  2. یکی از نکات اصلی که به‌طورکلی در مورد اسناد تجاری وجود دارد، موضوع واخواست است. در اسناد تجاری درصورتی‌که بدهکار، بدهی خود را در سررسید پرداخت ننماید باید واخواست سند تجاری توسط دارنده انجام شود. واخواست چک (در گفتار عامه‌ی مردم برگشتی چک) در بانک انجام می‌شود. اما به‌دلیل هزینه و زمانی که واخواست سفته می‌برد بسیاری از واخواست سفته خودداری می‌کنند. این امر موجب می‌شود سفته از حالت سند تجاری خارج شود و فقط به شکل یک سند عادی (همچون یک برگه عادی) قابلیت استناد در دادگاه را داشته باشد و از امتیازاتی که اسناد تجاری دارند محروم گردد. یکی از این امتیازات که در اسناد تجاری واخواست شده وجود دارد حق تأمین خواسته بدون پرداخت خسارت احتمالی است. بنابراین اگر شما می‌خواهید به‌محض طرح دعوا اموال طرف مقابل را توقیف کنید و در این رابطه هیچ هزینه‌ای نپردازید، باید سفته را واخواست نمایید. در غیر اینصورت باید ۱۰ الی ۲۰ درصد وجه سفته را به‌عنوان خسارت احتمالی به دادگاه بپردازید.
  3. در رابطه با چک درصورتی‌که دارنده به بانک مراجعه نماید و مبلغ مذکور در حساب فرد وجود نداشته باشد، بانک با دریافت مبلغی بسیار اندک گواهی عدم پرداخت صادر می‌نماید؛ اما در رابطه با سفته باید گفت هزینه‌ی واخواست آن برابر ۲ درصد مبلغ آن است. بنابراین اگر شما سفته‌ای به مبلغ ده میلیون تومان را واخواست نمایید باید دویست هزار تومان بابت واخواست آن بپردازید. علاوه بر آن برای واخواست باید به اداره‌ی مربوطه در دادگستری مراجعه کرد و برای این کار فقط ۱۰ روز از تاریخ سررسید فرصت دارید.
  4. یکی از موضوعات مهم دیگر در خصوص اسناد تجاری وجه کیفری آن‌ها است. تنها سند تجاری که وجه کیفری دارد چک است. بنابراین شما فقط در چک می‌توانید علیه صادرکننده شکایت کیفری کنید و حتی تا دو سال حبس نیز ممکن است علیه صادرکننده صادر شود. علاوه بر آن در صورت عدم حضور صادرکننده‌ی چک در دادگاه می‌توانید حکم جلب وی را نیز دریافت کنید. اما سفته از این ویژگی‌ها محروم است. بنابراین شکایت کیفری برای آن جایی ندارد.
  5. با توجه به اینکه عدم پرداخت وجه سفته جرم نیست بنابراین موجب مجازات نیز نخواهد بود. همچنین هیچ‌یک از بانک‌ها نمی‌توانند به دلیل عدم پرداخت وجه سفته به شخص سفته جدید ندهند. بنابراین برخلاف چک که برگشت خوردن آن موجب می‌شود صاحب حساب حتی در بانک‌های دیگر نیز قادر به دریافت دسته چک نباشد، سفته چنین شرایطی ندارد.
  6. یکی دیگر از تفاوت‌های این دو سند تجاری در تاریخ‌هایی است که روی آن‌ها وارد می‌شود. در سفته دو تاریخ وارد می‌شود یکی تاریخ صدور و یکی دیگر تاریخ پرداخت؛ اما در چک یک تاریخ نوشته می‌شود.
  7. برخلاف چک که نوشتن مبلغ موردنظر بر روی آن کاملاً در اختیار صادرکننده است، مبلغ هر سفته بسته به تمبر روی آن سقف خاصی دارد. اگر مبلغ ذکرشده روی سفته تا ده میلیون تومان باشد، متعهد نمی‌تواند بالاتر از این مبلغ را در آن ذکر کند.
  8. در سفته مواردی همچون آدرس متعهد و محل پرداخت وجود دارد که بهتر است تکمیل شود. اما از لحاظ قانونی باید امضا یا مهر، تاریخ صدور، مبلغی که باید پرداخت شود، گیرنده‌ی وجه و تاریخ پرداخت الزاماً ذکر شود.تفاوت سفته با چک
  9. در ارتباط با سفته هم مانند دعاوی دیگری که در دادگاه‌های حقوقی مطرح می‌شود باید بدانیم که اگر وجه آن کمتر از بیست میلیون تومان باشد، باید به شوراهای حل اختلاف مراجعه کرد و مبالغ بالاتر در حیطه‌ی صلاحیت دادگاه‌هاست. برای آشنایی با روند کار نیز به مقالات ما در ارتباط با چگونگی طرح دعوای حقوقی مراجعه کنید.
  10. سفته نیز مانند چک با پشت‌نویسی منتقل می‌شود. حتماً هنگامی‌که از کسی سفته یا چکی دریافت می‌کنید از وی بخواهید که پشت آن را امضا کند و حتی‌الامکان نام خود را نیز در ذیل آن ذکر نماید. این کار موجب می‌شود درصورتی‌که وجه چک یا سفته پرداخت نشد، بتوانید وجه آن را علاوه بر صادر‌کننده از پشت‌نویس نیز دریافت کنید. حتی اگر چنین قصدی ندارید، باید از طرف مقابل بخواهید پشت چک را امضا کند؛ در غیر اینصورت در صورت جعلی یا سرقتی بودن چک نمی‌توانید اثبات کنید که آن سند را از چه کسی دریافت نموده‌اید.
  11. سعی کنید اگر ضمن قرارداد (مثلا هنگام معامله‌ی خانه یا ماشین) از کسی سفته یا چکی دریافت می‌کنید، حتماً شماره ی آن‌ها را در ضمن قرارداد ذکر کنید.
  12. سفته را می‌توانید از هرجایی تهیه کنید؛ ولی پیشنهاد می‌کنیم حتما آن را از شعب بانک دریافت کنید. هزینه‌ی آن نیز برابر ۳ هزارم مبلغ روی آن است. بنابراین برای خرید یک سفته‌ی یک میلیون تومانی باید 3 هزار تومان هزینه پرداخت کنید.

نکته در مورد مفهوم واخواست: منظور از واخواست همان اعتراض عدم تادیه وجه است که در ماده 280 و بعد قانون تجارت در مورد آن مفصلا صحبت شده است. اگر در سر رسید برات یا سفته، متعهد آن مبلغ را پرداخت نکند از جمله وظایف دارنده سند این است که ظرف مدت 10 روز با ارسال اظهار‌نامه برای متعهد، معلوم کند که وجه برات یا سفته پرداخت نشده است.

در خصوص اهمیت رعایت مهلت‌ها در واخواست اگر دارنده سند تجاری بخواهد از حقوق و مزایای قانونی اسناد استفاده کند باید مواعد قانونی مربوط را رعایت کند. مثلا در مورد برات و سفته ظرف 10 روز از تاریخ سررسید سند، اعتراض عدم تادیه را باید برای مخاطب ارسال کند. در مورد چک هم حسب مورد در مواردی که محل صدور و پرداخت آن یکی است دارنده چک باید ظرف مدت 15 روز وجه آن‌را مطالبه کند. اگر محل صدور و پرداخت دو نقطه مختلف در ایران باشد این مهلت 45 روز است و اگر چک در کشورهای دیگر صادر شده و قرار است در ایران پرداخت شود این مهلت ۴ ماهه است.

منبع: مجله اینترنتی کاج درخشان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *